Mesh cephe seçiminde yalnızca panel deseni, renk veya göz açıklığına bakmak yeterli değildir.

Doğru sistem; mimari görünüm ile birlikte görüş geçirgenliği, serbest hava alanı, panel geometrisi, panel ölçüsü, derz düzeni, ısıl hareket, rüzgâr etkisi, panel rijitliği, alt konstrüksiyon, bağlantı sistemi, korozyon koruması ve bakım erişimi birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bu nedenle temel soru:

“Hangi mesh ürünü daha güzel?”

değil,

“Bu cephede hangi mesh geometrisi, panel modülasyonu ve taşıyıcı sistem gerekli mimari ve teknik performansı sağlar?”

olmalıdır.

Mesh cephe sistemlerinin genel yapısı ve kullanım alanları için Optimal Mimarlık – Mesh Panel Cephe Kaplamaları sayfası incelenebilir.

Mesh Cephe Seçimine Üründen Değil İşlevden Başlanmalıdır

İlk karar ürün kodu, malzeme veya renk değildir.

Öncelikle mesh cephenin hangi işlevi üstleneceği belirlenmelidir.

Mesh cephe;

mimari ikinci kabuk oluşturmak,
teknik hacimleri kısmen gizlemek,
otoparklarda hava geçirgenliğini korumak,
klima ve mekanik ekipmanların bulunduğu alanları perdelemek,
güneş ışığını filtrelemek,
servis alanlarını mimari bütünlük içinde çözmek,
büyük yüzeylerde metal bir cephe karakteri oluşturmak

amacıyla kullanılabilir.

Aynı mesh ürünü bütün bu ihtiyaçlarda aynı sonucu vermez.

Örneğin mekanik ekipmanların önünde öncelik serbest hava alanı iken, ticari bir yapının ana cephesinde görüş kontrolü, desen ve mimari süreklilik daha belirleyici olabilir.

Mesh Ürününde Hangi Teknik Değerler Birlikte Okunmalıdır?

Expanded metal veya diğer açık dokulu mesh ürünlerde yalnızca göz ölçüsü yeterli değildir.

Birlikte değerlendirilmesi gereken başlıca parametreler:

uzun göz diyagonali,
kısa göz diyagonali,
strand genişliği,
strand kalınlığı,
malzeme kalınlığı,
mesh derinliği,
açık alan oranı,
panel yönü,
panel ölçüsü.

Aynı nominal göz ölçüsüne sahip iki ürün, farklı strand genişliği veya derinliği nedeniyle farklı;

geçirgenlik,
ışık-gölge,
görünürlük,
rijitlik

oluşturabilir.

Göz Açıklığı, Açık Alan Oranı ve Görüş Geçirgenliği Aynı Değer Değildir

Göz Açıklığı

Tek bir mesh boşluğunun geometrik ölçüsünü ifade eder.

Açık Alan Oranı

Panel yüzeyindeki boşlukların toplam yüzeye oranıdır.

Görüş Geçirgenliği

Panel arkasındaki alanın insan gözü tarafından ne ölçüde algılandığını ifade eder.

Görüş geçirgenliği yalnızca açık alan yüzdesine bağlı değildir.

Ayrıca;

mesh geometrisi,
strand derinliği,
panel yönü,
bakış açısı,
panel ile arka yüzey arasındaki mesafe,
arka yüzey rengi,
gündüz-gece ışık farkı

tarafından belirlenir.

Bu nedenle aynı açık alan oranına sahip iki mesh panel cephede aynı derecede şeffaf görünmeyebilir.

Mesh Panel Yönü Neden Projede Tanımlanmalıdır?

Expanded metal mesh üç boyutlu bir yüzey geometrisine sahiptir.

Aynı panel;

yatay,
düşey,
ters yönde

uygulandığında ışık, gölge ve görüş geçirgenliği farklı algılanabilir.

Panel yönü aynı zamanda cephedeki desen sürekliliğini belirler.

Bu nedenle ürün yönü shop drawing – imalat ve uygulama çizimlerinde açıkça gösterilmelidir.

Mesh Cephede Panel Ölçüsü Nasıl Belirlenmelidir?

Panel ölçüsü yalnızca mimari akslara göre belirlenmemelidir.

Panel büyüdükçe;

toplam rüzgâr kuvveti,
yüzey deformasyonu,
bağlantı yükleri,
üretim toleranslarının etkisi,
taşıma ve montaj zorluğu,
ısıl hareket miktarı

artar.

Panel modülü;

mesh geometrisi + malzeme + panel ölçüsü + kenar çerçevesi + rüzgâr yükü + bağlantı aralıkları + derz

birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Mesh Cephede Derz Neden Gereklidir?

Metal cephe elemanları sıcaklık değişimleriyle genleşir ve büzülür.

Bu hareket engellenirse;

panelde bombe,
yüzey dalgalanması,
kenar kıvrılması,
bağlantı noktalarında zorlanma

oluşabilir.

Bu nedenle geniş mesh cephe yüzeyleri derzsiz ve tamamen kilitlenmiş tek bir yüzey gibi uygulanmamalıdır.

Panel derzleri;

üretim toleransı,
montaj toleransı,
ısıl hareket

için gerekli hareket alanını sağlar.

100 × 300 cm Alüminyum Mesh Modülde Termal Hareket Örneği

Bir mesh panelin net modülünün:

1,00 m × 3,00 m

olduğunu kabul edelim.

Alüminyum için örnek doğrusal ısıl genleşme katsayısı:

α = 0,024 mm/m·°C

alınsın.

Buradaki ΔT – sıcaklık farkı, dış hava sıcaklıkları arasındaki fark değil, mesh panel malzemesinin hesapta esas alınan minimum ve maksimum yüzey sıcaklıkları arasındaki farktır.

Örnek olarak:

ΔT = 45 °C

panel malzeme sıcaklık farkı kabul edelim.

Formül:

ΔL = α × L × ΔT

3,00 m doğrultusunda

ΔL = 0,024 × 3 × 45 = 3,24 mm

1,00 m doğrultusunda

ΔL = 0,024 × 1 × 45 = 1,08 mm

Yani 1 × 3 m alüminyum panelde 45 °C panel sıcaklık değişiminde uzun doğrultuda yaklaşık 3,24 mm teorik boy değişimi oluşabilir.

Bu değer doğrudan “3,24 mm derz bırakılmalıdır” anlamına gelmez.

Nihai derz hesabında ayrıca;

üretim toleransı,
montaj toleransı,
bağlantı şekli,
panel rengi,
cephe yönü,
gerçek panel yüzey sıcaklıkları

dikkate alınmalıdır.

Sabit ve Kayıcı Bağlantı Neden Kullanılır?

Bütün bağlantı noktalarının rijit şekilde kilitlenmesi her zaman doğru değildir.

Projeye göre;

sabit noktalar,
kayıcı bağlantılar,
slotlu delikler,
kontrollü hareket boşlukları

kullanılabilir.

Amaç bağlantıyı gevşek bırakmak değil; yükleri aktarırken panelin gerekli termal hareketine izin vermektir.

Panel Derzi ile Bina Dilatasyonu Aynı Şey Değildir

Panel derzi, mesh panelin üretim, montaj ve ısıl hareketlerini karşılar.

Bina dilatasyonu, yapının kendi yapısal hareketlerini karşılar.

Cephe alt konstrüksiyonu bina dilatasyonu üzerinden rijit ve kesintisiz geçirilmemelidir.

Panel Modülasyonu Derzlerle Birlikte Tasarlanmalıdır

Panel ölçüleri önce belirlenip daha sonra aralarına gelişigüzel boşluk bırakılmamalıdır.

Modülasyon;

yapı aksları,
döşeme seviyeleri,
pencere ve kapılar,
bina köşeleri,
dilatasyonlar,
bakım alanları,
üretilebilir panel ölçüleri,
termal hareket

ile birlikte çözülmelidir.

Expanded Metal Panelde Desen Sürekliliği Nasıl Sağlanır?

Expanded metalin rastgele bir noktadan kesilmesi panel kenarlarında farklı göz parçaları oluşturabilir.

Bu nedenle mümkün olduğunda panel ölçüsü mesh modülüyle koordine edilmeli ve birleşimlerde tekrar eden göz düzeni hedeflenmelidir.

Derz genişliği de bu desen sürekliliğinin bir parçasıdır.

Mesh Cephede Malzeme Nasıl Seçilir?

Tek bir “en iyi mesh malzemesi” yoktur.

Alüminyum Mesh

düşük ağırlık,
kolay işlenebilirlik,
yüksek korozyon dayanımı,
farklı yüzey kaplamalarına uygunluk

sağlar.

Çelik Mesh

Daha yüksek rijitlik avantajı sağlar.

Dış ortamda korozyon koruma sistemi ayrıca tasarlanmalıdır.

Paslanmaz Çelik Mesh

Yüksek korozyon direnci ve doğal metal görünümü gereken projelerde kullanılır.

Corten – Hava Koşullarına Dayanıklı Çelik

Karakteristik oksit yüzeyi nedeniyle mimari uygulamalarda tercih edilir.

Su akıntıları ve çevre yüzeylerde olası lekelenme proje aşamasında çözülmelidir.

Mesh Panel ve Alt Konstrüksiyon Bir Sistemdir

Yük aktarımı genel olarak:

mesh panel → panel bağlantısı → alt konstrüksiyon → konsol → ankraj → ana yapı

zinciriyle gerçekleşir.

Alt konstrüksiyon;

alüminyum,
galvanizli çelik,
boyalı çelik,
özel ekstrüzyon profiller

ile oluşturulabilir.

Seçim;

panel ölçüsü,
rüzgâr yükü,
konsol açıklığı,
ana yapı,
korozyon koşulları,
termal hareket

ile birlikte yapılmalıdır.

Farklı Metaller Birlikte Kullanılırken Nelere Dikkat Edilir?

Alüminyum panel, çelik alt konstrüksiyon ve paslanmaz bağlantı elemanının aynı sistemde bulunması mümkündür.

Uygun olmayan metal çiftleri nem varlığında galvanik korozyon oluşturabilir.

Gerektiğinde;

ayırıcı bant,
izolasyon pulu,
uygun kaplama,
uygun bağlantı malzemesi

kullanılmalıdır.

Korozyon Koruma Sistemi Nasıl Belirlenir?

Çelik alt konstrüksiyonda yalnızca “antipas boyalı” tanımı yeterli değildir.

ISO – International Organization for Standardization / Uluslararası Standardizasyon Örgütü

tarafından yayımlanan ISO 12944 standart serisi, çelik yapıların koruyucu boya sistemleriyle korozyona karşı korunmasına ilişkin temel uluslararası referanslardan biridir.

ISO 12944-2 – Çevresel Koroziflik Sınıfları

ISO 12944-3 – Korozyon Korumasına Uygun Tasarım

ISO 12944-5 – Koruyucu Boya Sistemlerinin Seçimi

Uygun imal edilmiş demir ve çelik elemanların sıcak daldırma galvanizlenmesinde:

ISO 1461 – Hot Dip Galvanized Coatings on Fabricated Iron and Steel Articles

ilgili teknik referanslardan biridir.

Mesh Cephede Rüzgâr Yükü Nasıl Değerlendirilir?

Mesh açık dokulu olsa da rüzgâr yükü taşır.

Rüzgâr etkisi;

bina yüksekliği,
cephedeki konum,
bina köşe bölgeleri,
açık alan oranı,
panel geometrisi,
panel ölçüsü,
panelin arkasındaki yüzey,
panel-bina mesafesi

ile değişir.

“Panel %50 açıktır, rüzgâr yükünün %50'sini alır” şeklinde doğrudan bir kabul yapılmamalıdır.

EN 1991-1-4 Nedir?

EN – European Standard / Avrupa Standardı

EN 1991-1-4 – Eurocode 1: Actions on Structures – Wind Actions

Türkçesi:

Eurocode 1 – Yapılar üzerindeki etkiler – Rüzgâr etkileri

rüzgâr tasarımındaki temel Avrupa referanslarından biridir.

EN 1991-1-4 – Wind Actions

Türkiye'deki projelerde ilgili TS EN – Avrupa Standardının Türk Standardı olarak kabul edilmiş karşılığı, ulusal ekler ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Mesh Cephede Köşe Bölgeleri Neden Ayrı Kontrol Edilir?

Bina kenar ve köşe bölgelerinde rüzgâr emme etkileri cephe orta alanlarından daha yüksek olabilir.

Bu nedenle bütün cephede aynı;

profil kesiti,
bağlantı aralığı,
ankraj düzeni

kullanılması otomatik olarak doğru değildir.

Mesh Cephede Serbest Hava Alanı Nasıl Belirlenir?

Özellikle;

açık otopark,
teknik hacim,
klima dış ünitesi,
havalandırma ekipmanı

önündeki mesh panellerde geçirgenlik yalnızca mimari görünüşe göre belirlenmemelidir.

Gerekli hava hareketi;

ekipman hava debisi,
emiş ve atış yönü,
panel ile ekipman mesafesi,
mesh açık alan oranı,
çevredeki diğer engeller

ile birlikte değerlendirilmelidir.

Mesh panel ekipmanı gizlerken ekipmanın çalışma havasını kısıtlamamalıdır.

Mesh Cephe Güneş Kontrolü Sağlar mı?

Mesh panel cephe önünde ikinci katman oluşturarak doğrudan güneş ışığını filtreler.

Etkisi;

göz geometrisi,
mesh derinliği,
panel yönü,
cephe yönü,
panel-cam mesafesi

ile değişir.

Bu nedenle yalnızca açık alan yüzdesine bakarak güneş kontrol performansı belirlenemez.

Gece ve Gündüz Görünümü Neden Farklıdır?

Gündüz dış ortam daha aydınlıkken mesh arkasındaki alan daha az görünür olabilir.

Gece arka bölge aydınlatıldığında aynı panel daha geçirgen algılanabilir.

Bu özellikle;

mekanik ekipman,
borulama,
kablo tavaları,
servis alanları

gizlenecek cephelerde önemlidir.

Mock-Up Nedir?

Mock-up – gerçek ölçekli uygulama numunesi, ürünün ve detayların üretim öncesinde gerçek ölçekte kontrol edilmesini sağlar.

Mesh cephede;

renk,
geçirgenlik,
panel yönü,
derz,
bağlantı,
alt konstrüksiyon görünürlüğü,
gece-gündüz algısı

mock-up üzerinden değerlendirilebilir.

Mesh Cephede Yangın Performansı

Metal mesh panel bütün cephe sisteminin yangın performansını tek başına belirlemez.

Ayrıca;

yüzey kaplaması,
alt konstrüksiyon,
arka katmanlar,
yalıtım,
boşluk düzeni

de değerlendirilir.

EN 13501-1 – Fire Classification of Construction Products and Building Elements

Türkçesi:

Yapı ürünleri ve yapı elemanlarının yangına tepki sınıflandırması

bu alandaki temel Avrupa referanslarından biridir.

EN 13501 – Yangın Sınıflandırması

Türkiye'de ayrıca Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik dikkate alınmalıdır.

Mesh Cephe ile Perfore Panel Arasında Nasıl Seçim Yapılır?

Mesh panelde öne çıkan kriterler:

üç boyutlu göz geometrisi,
strand yapısı,
panel yönü,
bakış açısına bağlı geçirgenlik.

Perfore panelde ise:

delik çapı,
delik geometrisi,
perforasyon oranı,
panel kalınlığı,
kaset rijitliği

daha belirleyicidir.

Karar yalnızca dış görünüşe göre değil;

havalandırma,
görüş kontrolü,
güneş kontrolü,
panel rijitliği,
mimari tasarım

gereksinimlerine göre verilmelidir.

Mesh Cephe Teknik Şartnamesinde Neler Olmalıdır?

Teknik şartnamede en az:

mesh tipi,
malzeme ve alaşım/sınıfı,
ürün kalınlığı,
strand genişliği ve kalınlığı,
uzun/kısa göz ölçüsü,
mesh derinliği,
açık alan oranı,
ürün yönü,
panel ölçüsü,
panel derzi,
hareket prensibi,
kenar çerçevesi,
yüzey kaplaması,
renk,
alt konstrüksiyon,
bağlantı sistemi,
sabit/kayıcı bağlantı prensibi,
ankraj,
korozyon koruması,
rüzgâr kriterleri,
bakım ve sökülebilirlik

tanımlanmalıdır.

Shop Drawing – İmalat ve Uygulama Çizimlerinde Neler Gösterilmelidir?

Mesh cephe shop drawing setinde;

panel numarası,
panel ölçüsü,
göz yönü,
panel derzi,
bina dilatasyonu,
alt konstrüksiyon,
konsol,
ankraj,
sabit ve kayıcı noktalar,
slot delikleri,
köşe detayları,
pencere ve kapı dönüşleri,
bakım panelleri

gösterilmelidir.

Doğuş Tramvay Atölye Mesh Cephe Uygulaması

Optimal Mimarlık'ın Doğuş Tramvay Atölye uygulamasında mesh panel; kapaklı giydirme cephe ve alüminyum doğrama sistemleriyle birlikte çözülmüştür.

Bu tür karma cephelerde mesh panel bağımsız bir dekoratif eleman olarak değil, diğer cephe bileşenleriyle koordineli sistem olarak ele alınmalıdır.

Doğuş Tramvay Atölye – Mesh Panel ve Kapaklı Cephe

Mesh Cephe Seçiminde Karar Sırası

Kullanım amacı belirlenir.
Görüş kontrolü tanımlanır.
Serbest hava ihtiyacı belirlenir.
Göz geometrisi seçilir.
Açık alan oranı belirlenir.
Panel yönü seçilir.
Malzeme belirlenir.
Panel modülasyonu yapılır.
Üretim ve montaj toleransları belirlenir.
Termal hareket değerlendirilir.
Panel derzleri belirlenir.
Sabit ve kayıcı bağlantılar çözülür.
Rüzgâr yükü hesaplanır.
Panel rijitliği kontrol edilir.
Alt konstrüksiyon projelendirilir.
Ankraj sistemi hesaplanır.
Korozyon ve farklı metal temasları çözülür.
Yangın ve havalandırma gereksinimleri kontrol edilir.
Bakım erişimi çözülür.
Mock-up onaylanır.
Shop drawing hazırlanır.
Onaylı projeye göre üretim ve montaj yapılır.

Optimal Mimarlık Mesh Cephe Sistemleri

Mesh cephe performansı yalnızca kullanılan metal panel tarafından belirlenmez.

Doğru sistem;

mesh geometrisi + geçirgenlik + panel yönü + panel ölçüsü + derz + termal hareket + rüzgâr hesabı + alt konstrüksiyon + bağlantı + ankraj + korozyon koruması + montaj

birlikte çözüldüğünde oluşur.

Optimal Mimarlık – Mesh Panel Cephe Kaplamaları

Optimal Mimarlık – Giydirme Cephe Hizmetleri

Mesh Cephelerde En Çok Yapılan Hatalar ve Doğru Uygulama Kriterleri

Kısa Cevaplar

Mesh cephede derz gerekli midir?

Evet. Derz; üretim ve montaj toleranslarının yanında metalin genleşme ve büzülme hareketini karşılar.

100 × 300 cm alüminyum mesh panel ne kadar hareket eder?

0,024 mm/m·°C genleşme katsayısı ve 45 °C panel malzeme sıcaklık farkı örneğinde 3,00 m doğrultusunda yaklaşık 3,24 mm, 1,00 m doğrultusunda yaklaşık 1,08 mm teorik boy değişimi oluşur.

Buradaki 45 °C hava sıcaklığı farkı mıdır?

Hayır. Mesh panel malzemesinin hesapta esas alınan minimum ve maksimum yüzey sıcaklıkları arasındaki farktır.

Bu durumda derz 3,24 mm mi olmalıdır?

Hayır. Bu değer yalnızca teorik ısıl boy değişimidir. Üretim, montaj toleransı ve bağlantı şekli de ayrıca değerlendirilmelidir.

Mesh cephe neden dalgalanır?

Yetersiz rijitlik, büyük panel ölçüsü, rüzgâr yükü ve ısıl hareketin yetersiz derz veya hatalı bağlantı nedeniyle engellenmesi dalgalanma oluşturabilir.

Bütün mesh bağlantıları sabit yapılabilir mi?

Her sistem için değil. Uzun ve termal hareketi yüksek elemanlarda sabit ve kayıcı bağlantı prensibi gerekebilir.

Panel derzi ile bina dilatasyonu aynı şey midir?

Hayır. Panel derzi panel hareketlerini; bina dilatasyonu ise yapısal hareketleri karşılar.

Mesh cephede rüzgâr hesabı gerekir mi?

Evet. Açık dokulu olması rüzgâr yükünü ortadan kaldırmaz.

Mesh cephede mock-up neden önemlidir?

Gerçek ölçekli numune; geçirgenlik, panel yönü, renk, derz ve gece-gündüz görünümünün üretimden önce kontrol edilmesini sağlar.

Teknik Editör ve İçerik Kontrolü:
Mehmet Beşe Polatkan, Mimar (YTÜ)

Telif ve Kullanım

Bu içerik Optimal Mimarlık Yapı ve Tic. A.Ş.'ye aittir ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır.

İzinsiz olarak kopyalanamaz, çoğaltılamaz veya yeniden yayımlanamaz. FSEK Madde 35 kapsamındaki alıntılarda kaynak olarak Optimal Mimarlık – www.optimalmimarlik.com belirtilmelidir.