Skylight ve cam çatı sistemleri, doğal gün ışığını yapının iç bölgelerine taşıyan, atriumları ve geniş açıklıkları şeffaf bir üst örtüyle tamamlayan mimari çözümlerdir. Ancak baş üstü cam uygulamalarında estetik görünüm kadar su yönetimi, cam güvenliği, ısı ve güneş kontrolü, taşıyıcı sistem ve bakım erişimi de sistem performansını doğrudan belirler.
Başarılı bir skylight yalnızca doğru camın veya profilin seçilmesiyle oluşmaz. Sistem;
-
çatı geometrisi,
-
eğim,
-
yağmur suyu tahliyesi,
-
yoğuşma kontrolü,
-
cam kombinasyonu,
-
kar ve rüzgâr yükleri,
-
taşıyıcı sistem,
-
cam mesnetleri,
-
fitil ve silikon detayları,
-
termal hareket,
-
açılır kanatlar,
-
bakım ve cam değişim erişimi
birlikte çözülerek projelendirilmelidir.
Ürün grubunun genel yapısı ve uygulama seçenekleri için Optimal Mimarlık – Çatı Işıklık Sistemleri (Skylight) ve Cam Çatı sayfası incelenebilir.
Skylight Tasarımına Camdan Önce Geometri ile Başlanmalıdır
Cam çatı tasarımındaki ilk karar cam markası veya cam kalınlığı değildir.
Öncelikle;
-
açıklığın eni ve boyu,
-
çatı formu,
-
mahya ve dere noktaları,
-
cam modülasyon yönü,
-
eğim,
-
suyun tahliye yönü,
-
taşıyıcı akslar,
-
mevcut yapı birleşimleri
belirlenmelidir.
Geniş açıklıklarda cam modülasyonu ile taşıyıcı sistem birbirinden bağımsız düşünülemez.
Optimal Mimarlık’ın Açı Koleji Skylight Uygulaması bunun iyi örneklerinden biridir. Yaklaşık 8 × 8 m, yani 64 m² büyüklüğündeki döşeme açıklığında cam modülleri, taşıyıcı sistem ve döşeme birleşimleri birlikte ele alınmıştır.
Bu ölçekte bir açıklığın yalnızca daha kalın cam kullanılarak çözülmesi doğru yaklaşım değildir. Cam modülasyonu, taşıyıcı açıklıkları ve sehim sınırları birlikte değerlendirilmelidir.
Skylight Cam Çatıda Eğim Neden Kritik?
Eğim, cam çatı performansının temel tasarım parametrelerinden biridir.
Yetersiz eğim;
-
suyun cam üzerinde beklemesine,
-
kir ve tortu birikmesine,
-
derz ve fitil hatlarının uzun süre su altında kalmasına,
-
yüzey lekelenmesine,
-
bakım ihtiyacının artmasına
neden olabilir.
Ancak bütün skylight sistemleri için geçerli tek bir minimum eğim değeri vermek doğru değildir.
Gerekli eğim;
-
profil sistemi,
-
cam modül boyu,
-
cam birleşim şekli,
-
drenaj kesiti,
-
çatı geometrisi,
-
üretici sistem detayları
ile birlikte belirlenmelidir.
Bu nedenle teknik şartnamede yalnızca “skylight yapılacaktır” denilmesi yeterli değildir; sistem geometrisi, eğim ve su tahliye prensibi de tanımlanmalıdır.
Cam Çatıda Su Tahliyesi Nasıl Çalışmalıdır?
Skylight su yönetimi yalnızca dışarıdaki yağmur oluğundan ibaret değildir.
Doğru tasarımda suyun güzergâhı baştan tanımlanır:
cam yüzeyi → cam birleşimleri → profil drenaj kanalları → dere veya ana toplama kanalı → yağmur suyu çıkışı
Cam birleşimlerinden veya dış fitil hattından kontrollü drenaj bölgesine sınırlı miktarda su ulaşması her zaman sistem hatası anlamına gelmez.
Asıl kriter, bu suyun:
-
iç mekâna geçmemesi,
-
profil içerisinde kontrolsüz birikmemesi,
-
tasarlanan drenaj yolundan sistem dışına atılmasıdır.
Profil içerisindeki tahliye kanalları;
-
kesintisiz,
-
yeterli kesitte,
-
doğru kotta,
-
açık çıkışlı
olmalıdır.
Ana Drenaj ve İkincil Drenaj Neden Ayrılmalıdır?
Skylightta iki farklı su hareketi bulunabilir.
Ana Drenaj
Cam yüzeyine doğrudan gelen yağmur suyunun eğim yardımıyla dere, oluk ve yağmur suyu çıkışlarına aktarılmasıdır.
İkincil Drenaj
Cam birleşimi, conta veya profil bölgesine ulaşan sınırlı suyun profil içerisindeki kontrollü kanallarla dışarı atılmasıdır.
İkincil drenaj kanallarının;
-
silikon,
-
mastik,
-
PU köpük,
-
vida,
-
montaj artığı
ile kapatılması sistemin su tahliye kabiliyetini ciddi şekilde azaltabilir.
Bu nedenle sahadaki silikon ve sızdırmazlık uygulaması yalnızca estetik bir bitiş işlemi değildir.
Gizli Drenaj Sistemleri Nerede Kullanılır?
Mimari görünüm nedeniyle dışarıdan görünür oluk istenmeyen skylightlarda su, sistem içerisindeki gizli kanallarla toplanabilir.
Optimal Mimarlık’ın Alarko Kabataş–Mahmutbey Metro Sekizgen Skylight uygulamasında sekizgen cam çatı geometrisi içinde gizli su tahliye kanalları kullanılmıştır.
Aynı projede cam birleşimleri, kondens tahliyesi, EPDM membran ve alt betonarme yüzeylerin korunması aynı drenaj sistemi içinde koordine edilmiştir.
Bu örnek, skylightta su tahliyesinin sonradan eklenen bir detay değil, taşıyıcı ve profil geometrisinin bir parçası olması gerektiğini gösterir.
Dere ve Oluk Bölgeleri Neden Daha Kritik?
Birden fazla çatı eğiminin birleştiği dere noktalarında su miktarı artar.
Bu bölgelerde;
-
yoğun yağış debisi,
-
kar birikmesi,
-
yaprak,
-
kir,
-
buzlanma,
-
tahliye ağzının tıkanması
riskleri daha yüksektir.
Bu nedenle dere ve oluk kesitleri yalnızca ortalama yağışa göre değil, kısa süreli yoğun yağış ve bakım koşullarına göre de değerlendirilmelidir.
Tahliye noktalarının temizlenebilmesi için erişilebilir olması gerekir.
Cam Çatıda Yoğuşma Neden Oluşur?
Yoğuşma, cam veya profilin iç yüzey sıcaklığı iç ortam havasının çiğ noktası sıcaklığının altına düştüğünde oluşur.
Risk özellikle;
-
yüksek iç nem,
-
düşük dış sıcaklık,
-
yüksek ısı köprüsü,
-
yetersiz yalıtımlı profil,
-
yanlış cam kombinasyonu,
-
zayıf iç hava dolaşımı
bulunan yapılarda artar.
Skylight eğimli bir üst örtü olduğu için oluşan yoğuşma suyu düşey cephedeki gibi yalnızca aşağı doğru akmaz; cam yüzeyi boyunca hareket ederek cam alt kenarlarına ve profil birleşimlerine ulaşabilir.
Bu nedenle yalnızca yoğuşmanın azaltılması değil, oluşabilecek sınırlı miktardaki yoğuşma suyunun kontrollü biçimde uzaklaştırılması da tasarımın parçasıdır.
Yoğuşma Tahliyesi ile Yağmur Tahliyesi Aynı Şey Değildir
Yağmur suyu sistemin dış katmanında yönetilir.
Yoğuşma ise;
-
cam iç yüzeyinde,
-
profil iç bölgelerinde,
-
cam kenarında,
-
baskı profilleri çevresinde,
-
termal köprü noktalarında
oluşabilir.
Bu nedenle bazı skylight sistemlerinde yoğuşma toplama kanalları ve iç drenaj güzergâhları kullanılır.
Alarko Metro skylight uygulamasındaki gizli tahliye sistemi de dışarıdan ulaşabilecek su ile kondens kaynaklı suyun sistem içerisinde kontrol altında tutulmasına yönelik bütünleşik çözüm örneklerinden biridir.
Cam Çatıda Hangi Cam Kullanılmalıdır?
Skylight camı düşey cephe camından farklı yük ve güvenlik koşullarına maruz kalır.
Baş üstü cam;
-
kendi ağırlığı,
-
kar yükü,
-
rüzgâr basıncı ve emmesi,
-
bakım etkileri,
-
olası darbe,
-
kırılma sonrası düşme riski
açısından değerlendirilmelidir.
Projeye göre;
-
temperli cam,
-
lamine cam,
-
temperli-lamine cam,
-
yalıtım camı ünitesi,
-
Low-E cam,
-
güneş kontrollü cam
bir arada kullanılabilir.
Cam seçimiyle ilgili kaplama ve performans kriterleri için Giydirme Cephede Cam Seçimi yazısı da incelenebilir.
Skylightta Lamine Cam Neden Önemlidir?
Çatı camlarında kırılma sonrası davranış kritik güvenlik kriteridir.
Lamine camda cam tabakaları polimer ara katman ile birlikte çalışır. Kırılma durumunda ara katman, cam parçalarının sistem içerisinde tutulmasına yardımcı olur.
EN – European Standard / Avrupa Standardı
EN 14449 – Glass in Building – Laminated Glass and Laminated Safety Glass
Türkçesi:
Yapılarda kullanılan cam – Lamine cam ve lamine emniyet camı
lamine camın temel Avrupa ürün standartlarından biridir.
EN 14449 – Laminated Glass and Laminated Safety Glass
Türkiye’de ilgili TS EN – Avrupa Standardının Türk Standardı olarak kabul edilmiş karşılığı ve güncel yürürlük durumu TSE Standart Arama üzerinden kontrol edilmelidir.
Temperli Cam Nerede Devreye Girer?
Temperleme, camın mekanik ve termal dayanımını artırır.
EN 12150-1 – Glass in Building – Thermally Toughened Soda Lime Silicate Safety Glass
Türkçesi:
Yapılarda kullanılan cam – Isıl olarak temperlenmiş soda-kireç silikat emniyet camı
temperli emniyet camının temel standardıdır.
EN 12150-1 – Thermally Toughened Safety Glass
Ancak “temperli cam kullanıldı” ifadesi skylight için tek başına yeterli güvenlik tanımı değildir.
Camın kırılma sonrası güvenliği ve tüm cam kombinasyonu birlikte değerlendirilmelidir.
Cam Darbe Güvenliği Nasıl Değerlendirilir?
EN 12600 – Glass in Building – Pendulum Test – Impact Test Method and Classification for Flat Glass
Türkçesi:
Yapılarda kullanılan cam – Sarkaç deneyi – Düz cam için darbe deney yöntemi ve sınıflandırma
camların darbe altındaki kırılma davranışının sınıflandırılmasında kullanılan temel standartlardan biridir.
EN 12600 – Pendulum Impact Test
Cam Kalınlığı Neden Katalogdan Seçilmemelidir?
Cam kalınlığı yalnızca panel eni ve boyuna bakılarak belirlenemez.
Hesapta;
-
cam boyutları,
-
dört veya iki kenar mesnet,
-
camın eğimi,
-
kar yükü,
-
rüzgâr yükü,
-
cam tabakalarının yapısı,
-
lamine ara katman özellikleri
birlikte değerlendirilmelidir.
EN 16612 – Glass in Building – Determination of the Lateral Load Resistance of Glass Panes by Calculation
Türkçesi:
Yapılarda kullanılan cam – Cam levhaların yanal yüklere dayanımının hesapla belirlenmesi
camın yanal yük altındaki hesaplarında temel teknik referanslardan biridir.
EN 16612 – Cam Levhaların Yanal Yük Dayanımı
Yalıtım Camı Ünitesi Nasıl Seçilmelidir?
Isıtılan ve soğutulan yapılardaki skylightlarda sıklıkla:
IGU – Insulating Glass Unit / Yalıtım Camı Ünitesi
kullanılır.
EN 1279 – Glass in Building – Insulating Glass Units
Türkçesi:
Yapılarda kullanılan cam – Yalıtım camı üniteleri
standart serisi;
-
sistem tanımı,
-
nem penetrasyonu,
-
gaz kaçakları,
-
kenar sızdırmazlığı,
-
toleranslar,
-
üretim kontrolü
gibi kriterleri kapsar.
Low-E ve Güneş Kontrollü Cam Neden Önemlidir?
Skylight doğrudan gökyüzüne baktığı için yüksek güneş ışınımına maruz kalabilir.
Büyük cam çatı yüzeylerinde yanlış cam seçimi;
-
iç mekânın aşırı ısınmasına,
-
klima yükünün yükselmesine,
-
termal konforun bozulmasına,
-
parlamaya
neden olabilir.
Bu nedenle yalnızca camın Ug değeri değil;
-
ışık geçirgenliği,
-
güneş faktörü,
-
toplam güneş enerjisi geçirgenliği,
-
Low-E kaplama,
-
güneş kontrol kaplaması
birlikte değerlendirilmelidir.
EN 410 – Glass in Building – Determination of Luminous and Solar Characteristics of Glazing
camların ışık ve güneş özelliklerinin belirlenmesindeki temel Avrupa referanslarından biridir.
EN 410 – Camın Işık ve Güneş Özellikleri
Kaplamalı camlar için ayrıca:
EN 1096 – Glass in Building – Coated Glass
standart serisi dikkate alınır.
EN 1096-4 – Coated Glass Product Standard
Ug Değeri Nedir?
Ug – Glass Thermal Transmittance / Cam Isı Geçirgenlik Katsayısı
cam ünitesinin merkez bölgesindeki ısı geçiş performansını ifade eder.
Daha düşük Ug değeri daha iyi cam ısı yalıtımına işaret eder.
EN 673 – Glass in Building – Determination of Thermal Transmittance (U Value)
bu hesabın temel standartlarından biridir.
Ancak skylightın toplam ısı performansı yalnızca Ug ile belirlenmez.
Profil, cam kenarı, spacer ve taşıyıcı birleşimlerindeki ısı köprüleri de değerlendirilmelidir.
Kar Yükü Skylight Tasarımında Neden Kritik?
Cam çatı doğrudan kar yüküne maruz kalır.
Kar yükü;
-
yapı konumu,
-
rakım,
-
çatı eğimi,
-
çatı geometrisi,
-
parapetler,
-
yüksek komşu yüzeyler,
-
yerel kar yığılması
ile değişebilir.
Dere bölgeleri ve farklı çatı seviyelerinin birleşimleri özellikle yerel birikme açısından kontrol edilmelidir.
EN 1991-1-3 – Eurocode 1: Actions on Structures – Snow Loads
Türkçesi:
Eurocode 1 – Yapılar üzerindeki etkiler – Kar yükleri
kar yükü hesabında temel Avrupa referanslarından biridir.
Rüzgâr Yükü Cam Çatıyı Nasıl Etkiler?
Skylight yüzeyleri hem rüzgâr basıncına hem de emme etkisine maruz kalabilir.
Rüzgâr etkisi;
-
bina yüksekliği,
-
çatı formu,
-
skylight geometrisi,
-
çatı kenarına uzaklık,
-
bina köşe bölgeleri,
-
çevredeki yapılaşma
ile değişir.
EN 1991-1-4 – Eurocode 1: Actions on Structures – Wind Actions
Türkçesi:
Eurocode 1 – Yapılar üzerindeki etkiler – Rüzgâr etkileri
rüzgâr tasarımının temel Avrupa referanslarından biridir.
Türkiye’de kullanılacak TS EN, ulusal ek ve yürürlükteki proje kriterleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Taşıyıcı Sistem Camdan Bağımsız Tasarlanamaz
Skylightta yük aktarımı genel olarak:
cam → cam mesnetleri ve profiller → alüminyum sistem → çelik veya alüminyum ana taşıyıcı → bina taşıyıcı sistemi
şeklinde gerçekleşir.
Taşıyıcı sistem seçiminde;
-
açıklık,
-
cam modülü,
-
cam ağırlığı,
-
kar yükü,
-
rüzgâr yükü,
-
profil açıklığı,
-
sehim,
-
termal hareket
birlikte değerlendirilmelidir.
Optimal Mimarlık referanslarında yer alan İnnovia Skylight / Esenyurt, çelik konstrüksiyon ile skylightın birlikte çözüldüğü uygulamalardan biridir. Bu tür büyük açıklıklarda çelik konstrüksiyon yalnızca cam ağırlığını taşımak için değil, cam modülasyonunu ve sistem geometrisini istenen sınırlar içinde tutmak için de kullanılır.
Optimal Mimarlık – İnnovia Skylight / Esenyurt Referansı
Alarko Metro Skylightta Taşıyıcı Sistem Nasıl Çözüldü?
Alarko Kabataş–Mahmutbey Metro uygulamasında sekizgen skylightın alt konstrüksiyonunda NPI 140 çelik profiller kullanılmış, sistem şantiyede kaynak gerektirmeyecek şekilde cıvatalı birleşimlerle kurgulanmıştır.
Çelik elemanlara sıcak daldırma galvaniz üzerine epoksi boya uygulanmıştır.
Projede cam, omega profilleri, çelik konstrüksiyon, drenaj ve kompozit panel bitişleri aynı geometrik akslar üzerinden koordine edilmiştir.
Bu yaklaşım, büyük skylightlarda taşıyıcı sistem ile mimari cam geometrisinin ayrı ayrı değil, tek sistem olarak çözülmesi gerektiğini gösterir.
Alarko Kabataş–Mahmutbey Metro Sekizgen Skylight
Aşırı Sehim Neden Su Sızıntısına Yol Açabilir?
Taşıyıcı sistemdeki aşırı deformasyon yalnızca statik problem değildir.
Fazla sehim;
-
cam derzlerinin hareket etmesine,
-
conta baskısının azalmasına,
-
silikonun gereğinden fazla zorlanmasına,
-
tasarlanan eğimin değişmesine,
-
drenaj kanallarında ters kot oluşmasına
neden olabilir.
Bu nedenle taşıyıcı hesaplarında yalnızca dayanım değil, kullanım sınır durumu ve deformasyon da önemlidir.
Cam Mesnetleri ve Takozlama Neden Önemlidir?
Cam panel metal profile kontrolsüz biçimde oturtulmamalıdır.
Cam mesnetleri;
-
cam ağırlığını doğru noktalara aktarır,
-
cam kenarının metalle temasını önler,
-
panel konumunu kontrol eder,
-
gerekli hareketlere izin verir.
Yanlış takozlama özellikle ağır yalıtım camı ünitelerinde cam kenarlarında yüksek gerilmelere neden olabilir.
Termal Hareket Nasıl Çözülmelidir?
Cam, alüminyum ve çelik aynı sıcaklık değişiminde aynı miktarda hareket etmez.
Geniş skylightlarda;
-
uzun alüminyum profiller,
-
güneş alan üst yüzeyler,
-
koyu renk kaplamalar
termal hareketi artırabilir.
Bu nedenle;
-
sabit ve kayıcı bağlantılar,
-
profil birleşim boşlukları,
-
kontrollü cam derzleri
proje aşamasında çözülmelidir.
Cam Derzi Nasıl Tasarlanmalıdır?
Cam modülleri arasındaki derz;
-
cam üretim toleransı,
-
montaj toleransı,
-
profil hareketi,
-
cam hareketi,
-
silikonun izin verilen çalışma kapasitesi
dikkate alınarak belirlenir.
Derzin çok dar olması hareketi sınırlandırabilir.
Gereğinden fazla geniş derz ise gereksiz silikon kesiti, su tutma ve mimari görünüm problemleri oluşturabilir.
Alarko Metro’nun sekizgen skylightında kullanılan 18 mm cam derzleri, proje geometrisine ve özel omega profil sistemine göre geliştirilmiş proje özelindeki bir çözümdür; bütün skylightlar için standart derz ölçüsü değildir.
Silikon Tek Başına Su Yalıtımı Değildir
Skylightta bütün su güvenliğinin yalnızca silikon hattına bırakılması doğru değildir.
Doğru sistem:
eğim + sızdırmazlık hattı + profil geometrisi + ikincil drenaj + ana tahliye
bütünlüğüyle çalışır.
Kalın silikon uygulaması yanlış drenaj detayını düzeltemez.
Kış Bahçelerinde Cam Çatı Tasarımı Nasıl Değişir?
Kış bahçelerinde skylight yalnızca üst örtü olarak değil, düşey cam cephe ve hareketli kapılarla birlikte çalışan bir yaşam alanı kabuğu olarak ele alınmalıdır.
Bu nedenle;
-
cam çatı-düşey doğrama birleşimi,
-
güneş kontrolü,
-
ısı yalıtımı,
-
yağmur tahliyesi,
-
yoğuşma,
-
açılır kapılar,
-
havalandırma
birlikte değerlendirilmelidir.
Optimal Mimarlık referanslarında yer alan Tulip A Villa / Hadımköy projesinde kış bahçesi ile katlanır alüminyum kapı sistemi birlikte uygulanmıştır. Bu tip villa uygulamalarında geniş açılabilir yüzeylerle cam çatının birleşimi, dış mekân ile iç mekân arasında mevsimsel olarak dönüşebilen bir alan oluşturur.
Optimal Mimarlık – Tulip A Villa / Hadımköy Referansı
Benzer şekilde Alkent 2000 Kış Bahçesi Uygulaması projesinde cam çatı, güneş kontrolü ve ısı yalıtımı; geniş camlı kaldır-sür alüminyum kapı sistemiyle birlikte ele alınmıştır.
Kış bahçelerinde cam çatının ısı ve güneş performansı özellikle önemlidir; çünkü hem üstten hem düşey yüzeylerden yüksek miktarda güneş kazancı oluşabilir.
Açılır Skylight Kanatlarında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Havalandırma amacıyla açılır kanat kullanılacaksa;
-
kanat ölçüsü,
-
cam ağırlığı,
-
motor kapasitesi,
-
açılma açısı,
-
rüzgâr etkisi,
-
conta baskısı,
-
kapalı durumdaki su tahliyesi
birlikte kontrol edilmelidir.
Hareketli kanat çevresi, skylight sisteminin su sızdırmazlığı açısından en hassas bölgelerinden biridir.
Duman Tahliyesi Amaçlı Skylight Ayrı Bir Sistemdir
Bir skylight kanadının motorla açılması onu otomatik olarak yangın duman tahliye sistemi haline getirmez.
Duman tahliye çözümünde;
-
yangın senaryosu,
-
gerekli aerodinamik/efektif açılım alanı,
-
otomasyon,
-
yangın algılama sistemi,
-
enerji beslemesi,
-
acil durum çalışma prensibi
birlikte değerlendirilmelidir.
Türkiye’de yürürlükteki Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bakım Erişimi Neden Tasarım Aşamasında Çözülmelidir?
Skylight bakım gerektiren bir yapı elemanıdır.
Periyodik olarak kontrol edilmesi gereken bölgeler arasında;
-
oluklar,
-
dere ağızları,
-
drenaj çıkışları,
-
cam derzleri,
-
silikonlar,
-
fitiller,
-
motorlu kanatlar,
-
cam yüzeyler
bulunur.
Bu nedenle;
-
güvenli bakım güzergâhı,
-
servis erişimi,
-
düşmeye karşı güvenlik,
-
gerektiğinde cam değiştirme yöntemi
proje aşamasında çözülmelidir.
Skylight Teknik Şartnamesinde Neler Bulunmalıdır?
Teknik şartnamede yalnızca:
“Skylight cam çatı yapılacaktır.”
ifadesi yeterli değildir.
En az şu kriterler belirtilmelidir:
-
sistem geometrisi,
-
tasarım eğimi,
-
cam modülasyonu,
-
cam kombinasyonu,
-
cam güvenlik kriterleri,
-
Ug hedefi,
-
güneş kontrol özellikleri,
-
kar yükü,
-
rüzgâr yükü,
-
taşıyıcı sistem,
-
sehim kriterleri,
-
cam mesnetleri,
-
profil sistemi,
-
fitil ve silikon sistemi,
-
ana drenaj,
-
ikincil drenaj,
-
yoğuşma tahliyesi,
-
termal hareket,
-
açılır kanatlar,
-
bakım erişimi,
-
cam değişim yöntemi.
Shop Drawing – İmalat ve Uygulama Çizimlerinde Neler Gösterilmelidir?
Skylight shop drawing setinde;
-
plan,
-
kesitler,
-
cam modülleri,
-
cam numaraları,
-
profil aksları,
-
çelik veya alüminyum ana taşıyıcılar,
-
cam mesnetleri,
-
mahya,
-
dere,
-
kenar bitişleri,
-
cam birleşimleri,
-
drenaj kanalları,
-
tahliye noktaları,
-
yoğuşma kanalları,
-
açılır kanatlar,
-
bina birleşimleri,
-
bakım erişimi
açık biçimde gösterilmelidir.
Üretim yalnızca mimari çatı planına göre yapılmamalıdır.
Skylight ve Cam Çatı Tasarımında Teknik Standartlar
| Konu | Standart / Teknik Referans |
|---|---|
| Kar yükleri | EN 1991-1-3 – Eurocode 1, Snow Loads |
| Rüzgâr etkileri | EN 1991-1-4 – Eurocode 1, Wind Actions |
| Camın yanal yük dayanımı | EN 16612 – Glass in Building, Lateral Load Resistance |
| Temperli emniyet camı | EN 12150-1 – Thermally Toughened Safety Glass |
| Lamine emniyet camı | EN 14449 – Laminated Glass and Laminated Safety Glass |
| Cam darbe sınıflandırması | EN 12600 – Pendulum Impact Test |
| Yalıtım camı üniteleri | EN 1279 serisi – Insulating Glass Units |
| Cam ısı geçirgenliği | EN 673 – Determination of Thermal Transmittance |
| Camın ışık ve güneş özellikleri | EN 410 – Luminous and Solar Characteristics |
| Kaplamalı cam | EN 1096 serisi – Coated Glass |
Türkiye’de ilgili standartların TS EN – Avrupa Standardının Türk Standardı olarak kabul edilmiş karşılıkları, ulusal ekleri ve proje tarihindeki yürürlük durumu Türk Standardları Enstitüsü – TSE Standart Arama üzerinden doğrulanmalıdır.
Skylight Tasarımında Karar Sırası
Doğru proje süreci genel olarak şu sırayla ilerler:
-
Açıklık ve çatı geometrisi belirlenir.
-
Eğim ve su akış yönleri oluşturulur.
-
Dere, oluk ve tahliye noktaları belirlenir.
-
Cam modülasyonu yapılır.
-
Kar ve rüzgâr yükleri belirlenir.
-
Cam kombinasyonu hesaplanır.
-
Isı ve güneş kontrol hedefleri belirlenir.
-
Ana taşıyıcı sistem projelendirilir.
-
Sehim kontrolleri yapılır.
-
Alüminyum profil sistemi seçilir.
-
Cam mesnetleri çözülür.
-
Ana ve ikincil drenaj sistemi hazırlanır.
-
Yoğuşma riski değerlendirilir.
-
Cam derzleri belirlenir.
-
Termal hareket detayları çözülür.
-
Açılır kanat ve otomasyon gereksinimleri belirlenir.
-
Bakım ve cam değişim erişimi tasarlanır.
-
Shop drawing tamamlanır.
-
Üretim ve montaj onaylı uygulama projesine göre yapılır.
Kısa Cevaplar
Skylight cam çatıda eğim gerekli midir?
Evet. Eğim yağmur suyunun tahliyesi, yüzeyde su birikiminin azaltılması ve sistemin daha kolay temizlenmesi için gereklidir. Gerekli eğim sistem ve proje detayına göre belirlenir.
Skylight neden su alır?
Yetersiz eğim, tıkalı drenaj kanalları, yanlış cam derzi, hatalı silikon, yetersiz ikincil tahliye veya taşıyıcı deformasyonu su sızıntısına neden olabilir.
Silikon tek başına skylight su yalıtımı sağlar mı?
Hayır. Silikon sızdırmazlık sisteminin yalnızca bir bileşenidir. Eğim, profil geometrisi, fitiller ve drenaj sistemi birlikte çalışmalıdır.
Skylightta lamine cam neden kullanılır?
Lamine yapı, cam kırıldıktan sonra parçaların ara katmana bağlı kalmasına yardımcı olur ve baş üstü cam uygulamalarında kırılma sonrası güvenliği artırır.
Skylight cam kalınlığı nasıl belirlenir?
Cam boyutları, mesnet koşulları, kar yükü, rüzgâr yükü ve cam yapısı birlikte hesaplanarak belirlenir.
Skylightta yoğuşma neden olur?
Cam veya profilin iç yüzey sıcaklığı iç ortam havasının çiğ noktası sıcaklığının altına düştüğünde yoğuşma oluşabilir.
Yağmur tahliyesi ile yoğuşma tahliyesi aynı mıdır?
Hayır. Yağmur dış drenaj sisteminde, yoğuşma ise iç profil ve cam kenarı bölgelerinde yönetilir.
Skylightta kar yükü hesabı gerekir mi?
Evet. Cam, profiller ve ana taşıyıcı sistem kar yüküne göre kontrol edilmelidir.
Skylightta rüzgâr hesabı yapılır mı?
Evet. Cam ve taşıyıcı sistem hem rüzgâr basıncına hem de emme etkisine göre değerlendirilmelidir.
Kış bahçesi ile skylight aynı mıdır?
Hayır. Skylight temel olarak cam üst örtüdür. Kış bahçesinde ise cam çatı, düşey cam cepheler, kapı sistemleri, havalandırma ve iç ortam konforu birlikte çözülür.
Skylight bakım erişimi neden önemlidir?
Oluklar, drenaj kanalları, cam derzleri, fitiller ve açılır kanatlar zaman içerisinde kontrol ve bakım gerektirir. Güvenli erişim tasarım aşamasında çözülmelidir.
Teknik Editör ve İçerik Kontrolü:
Mehmet Beşe Polatkan, Mimar (YTÜ)
Telif ve Kullanım
Bu içerik Optimal Mimarlık Yapı ve Tic. A.Ş.’ye aittir ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır.
İzinsiz olarak kopyalanamaz, çoğaltılamaz veya yeniden yayımlanamaz. FSEK Madde 35 kapsamındaki alıntılarda kaynak olarak Optimal Mimarlık – www.optimalmimarlik.com belirtilmelidir.
© Optimal Mimarlık Yapı ve Tic. A.Ş.

















